|
||
| Bir “Herstory” Denemesi “History” İngilizce bir kelime olup Türkçe’ ye tam olarak “tarih” veya “hikaye” olarak çevrilir. Kelimenin köklerine indiğimizde, Türkçe karşılığı “onu, onun (erkek) “ anlamına gelen “His” ve yine Türkçe karşılığı “hikaye” anlamına gelen “story” dir. Yani “History” kelimesi “ his “ ve “ story “ kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşur. “Erkeğin Hikayesi” Bilinen tarih karşımıza bir tokat gibi çarparak çıkar “erkeğin hikayesiyle”. Bunu çeşitli şekillerde yorumlamak mümkün. Ama görünen en açık anlam, tarihin esasında erkeklerin tarihi olduğu ve tarihi yazanların ise esasında erkekler olduğudur. Peki bu sonuçla yola çıkarsak nelere ve nerelere varabiliriz? “Zeus, Allah Baba, Entrikacı Osmanlı Saray Kadınlar” Antropologlar, tarihin ilk çelişkisini insan ile doğa arasındaki çelişki olarak ifade ederler. İkincisi çelişki ise kadın ile erkek arasında ki çelişkidir. Kadın ile erkek arasındaki eşitsizlik ise doğal değil tarihsel kabul edilir. Yani eşitsizliğin gözle görülen, elle tutulan, sonradan meydana gelen sebepleri vardır. Bu eşitsizlik tarih sahnesinin bir bölümünde yok iken çeşitli nedenlerden dolayı bir başka bir bölümünde ortaya çıkmıştır. O halde tekrar bu eşitsizlik ortadan kaldırılabilir. Erkekten yana olan bu eşitsizlik, üretim araçlarına erkeklerin sahip olması gibi tarihinde erkeklerin kaleminden yazılmasına neden olmuştur. Yada erkekler üretim araçlarına sahip oldukları için tarihi onlar yazmıştır. Erkek tarafından yazılan tarih yani “erkeğin hikayesi” aynı zamanda erkeğin hikayesinin belgesidir. Kutsal kitaplarda tanrının şekline, cinsiyetine ilişkin herhangi bir şey yazmazken, tanrı “Allah Baba” oluvermiştir. Ve “Baba” her zaman erkektir. “Zeus”ta erkektir. Çapkındır da… Osmanlı tarihindeki kadınların rolü de genelde olumsuzdur. Bir tarafta harem içerisindeki kadınlar vardır, diğer tarafta padişah annesi ve eşleri vardır. Saray kadınlar.. Saray kadınları bilinen tarihe hep “entrikacı” olarak yansıtılmıştır. Kendi oğlunu tahtta görmek isteyen anne, çeşitli entrikalar çevirir. Taht entrikalarıdır bunlar. Devletin devamı için yada taht için kardeşini öldüren padişah suçlu yada hatalı değildir ama oğlunu tahtta görmek isteyen anne entrikacıdır. Yine bilinen bir Hürrem Sultan hikayesi vardır. Peki ya o harem kadınları. Onlarcası zevki sefa içerisinde orada yaşar diye anlatılmıştır hep. Hatta ailelerin kızlarının hareme girmesi için müthiş bir çaba sarf ettiklerini yazar. Ama o onlarca kadının acılarını yazmaz. “Aristo, Plato, Marx, Spencer, Einstein, Yaşar Kemal, Lenin, Bush…” Üretim araçlarını elinde bulunduran erkek iktidarı bunun bir sonucu olarak toplumsal alanda da iktidardır. Bilim, felsefe, sanat, edebiyat, siyaseti spor… Bu liste bu şekilde uzar gider. Peki sadece erkekler mi vardır? Yani sadece erkek filozoflar, erkek iktisatçılar, sanatçılar, yazarlar, çizerler mi? Elbette hayır. Ama çok büyük bir kısmı erkektir. Tarihteki kadınlar ve kadınların bugüne yansıması erkek tarihinin ve erkeğin tarihini yazan kalemin gazabına uğramıştır. Tıpkı Zeus’u erkek olarak yaratıp erkek olarak yazan kalem gibi. Osmanlı saray kadınları entrikacıdır. Neye ve kime göre entrikacıdır? Bunun ölçütü nedir? Belki de kadınların kaleminden yazılsaydı bu kadınlar daha farklı algılanacak ve daha farklı yazılacaktı. O zaman Osmanlı annesinin gözü önünde iki oğlundan birisinin bir diğerini öldürmesi mübah sayılmayacak aksine bir katliam olarak ifade edilecekti. O zaman harem kadınlarının acıları da eklenecekti tarihin tozlu yapraklarına. “Ortaçağ Avrupası ve Cadılar” Üretim araçlarının ve üretim şekillerinin değişen niteliği beraberinde toplumsal değişimleri de getirir. Komünal toplumdan henüz köleci topluma geçiş toplumsal yaşamı değiştirdiği gibi, kadın ile erkek arasında ki eşitsizliğin niteliğini de değiştirmiştir. Fakat bu eşitsizlik özünde aynıdır. Ortaçağ Avrupası’nda egemen olan üretim biçimi feodalist üretim biçimiydi. Toplumsal hayatta buna uygun olarak şekillenmişti. Halk üç sınıfa bölünmüştü; esas olan, toprak sahipleri ve köylüler üçüncüsü yurttaşlardı. Bu üç sınıfta kadının rolü üretimdeki rolüne göre farklılıklar gösteriyordu. Bu dönemde Soylu kadınlar iyi bir eğitim görebiliyordu. Bu kadınlar genelde askerlerle ve şövalyelerle evli oluyorlardı ve askerle ile şövalyeler büyük bir oranda okuma yazma bilmezdi. Kadınlar özellikle Latince biliyorlardı ki bu onlar için çok önemliydi. Çünkü o dönemde ki bütün bilimsel yazılar Latince’ydi. Bu dönemde tıp bilgisi kadınların elindeydi. Ve bu bilgiye sahip kadınlara büyücü gözüyle bakılıyordu. Kadınların sahip oldukları bu tıp bilgisi ve pratik sağlık bilgisi onlar için bir süre sonra lanete dönüşecekti. Bu dönemde binlerce hatta on binlerce kadın “cadı, şeytan” denilerek alevler arasında can verecekti. Bu “cadı” hikayesi öylesine tuttu ki peşinden gelen yıllarda inanılırlığını korudu. Bu hikaye bir şekilde içselleştirildi. Erkeğin keskin kalemi bunu yazıyordu çünkü. Peki ya kalemi kuşanan kadınlar olsaydı? On binlerce kadının diri diri yakılması bu kadar yıl tarihte “cadı” hikayesiyle yer edinmezdi herhalde. Belki de çok daha erken bir “katliam” olduğu tarihe kazınırdı. Kim bilir belki de o kadıların birer “cadı” değil de, aslında tanrı elçileri olduğu yazılırdı. Ortaçağ Avrupası ile ilgili küçük bir ayrıntı; 11. ve 12. yüzyılda zorla evlendirilmekten ve kocadan kaçan kadınlar, babaları tarafından manastırlara kapatılırlardı. Dönemin manastırlarına bağlı okullarda rahibeler tarafından eğitim gören kadınlar çoğu alanda geniş bilgilerle donanabiliyorlardı. Dönemin manastırları ilk doğabilimsel ve felsefi araştırmaların sığınağı durumundaydılar ve bu dönem birçok bilim kadınları yetişti. Lakin bugüne ulaşan dönemin bilim kadınları, hatta o dönem böyle bilim kadınlarının varlığına ilişkin bilgiler dahi neredeyse hiç yoktur. Ya kadınlar yazsaydı bu tarihi? Sanırım gözden kaçırmaz sıkça değinirlerdi bu noktaya. Sonsöz Esasında buraya kadar yazılan; “History” kavramının nereden geldiğini biraz olsun açıklamak ve bir “Herstory” denemesine girişmekti. Çünkü şu çok açık bir gerçektir ki tarihe egemen olan erkek tarihi yazan kaleme de egemendir. O halde tarihi yazan kalemi erkeğin elinden alıp kadının eline verirsek mutlaka tarihin aktarımında farklılıklar olacaktır, belki de biraz daha eşitlikçi olacaktır. *“Herstory” yani “kadınların tarihi” yada “kadının kaleminden tarih” denemesi ilk olarak; DTCF’den almakta olduğum Tayfun Atay’a ait “Cinsiyet ve Kültür” dersinde yapılmıştır. Yazıya kaynaklık eden esas bilgiler derste diğer öğrencilerle birlikte yapılan tartışmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. *Bu yazı, ebf gazetesi öğrenci topluluğunun yayını olan "ebf gazetesi"nin mayıs 2006 sayısında yayımlanmıştır. *ebf; Eğitim Bilimleri Fakültesi (Ank. Üni.) |
||
|
||
Alıntı “Erkeğin Hikayesi” Bilinen tarih karşımıza bir tokat gibi çarparak çıkar “erkeğin hikayesiyle”. Bunu çeşitli şekillerde yorumlamak mümkün. Ama görünen en açık anlam, tarihin esasında erkeklerin tarihi olduğu ve tarihi yazanların ise esasında erkekler olduğudur. Peki bu sonuçla yola çıkarsak nelere ve nerelere varabiliriz? Niye şaşılıyor ki, ben bir kadınım mesela ama "insanoğlu" diye anılıyorum... |
||
|
||
| herstory.. kadınların hakim olduğu bir dünyanın daha yaşanılır olduğuna dair mesnetsiz bir iyiniyet içeren story.. bkz. historical mitler.. 
|
||
|
||
| histor kökü eski yunancaya kadar takip edilebilirmiş, bu historia latincede yine (tarih anlamında imiş) yine de ilginç bir tesadüf.. ingilizler history'nin anlamını diğer ülkelerin aksine sadece tarih ile sınırlandırmışlar (önceleri hikaye anlamına da geliyormuş).. bu da ilginç tabi.. his-story belki onların da gözünden kaçmadı.. demek istediğim diğer dillerde his olmadığına göre history- his-story'yi çağrıştırmadığı için sınırlandırmaya gerek duymamışlar belkide.. |
||