|
||
| Bu haber bana biraz önce maille geldi, doğrulugunu bilmiyorum ama önemli degil.. "Keith Chen, Yale Üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör. Keith Chen'in arastirmasi, maymunlara,para kullanmayi ögretmek ve bunun sayesinde topladigi bilgileri, bizlerin yani insanlarin, para ile olan iliskisini karsilastirip, cesitli sonuclar cikarmak. Arastirma, Yale Üniversitesinin maymun laboratuarinda basliyor. Bu laboratuarda 7 adet capuchin maymunlari, bir ana ve bircok kücük deney kafeslerinde, para kullanmayi ögreniyorlar. Para olarak, gümüs renkli, somun kullaniliyor. Sürec gayet basit. Ana kafesten bir maymun alinip,deney kafesine koyuluyor.Bu maymuna para adini verdikleri somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, agzina götürüyor. Bu asamada bir tepsi icinde cesitli yiyecekler getiriliyor: *elma, üzüm ve jell-o*. Amac, bu 7 maymunun her birinin sevdigi yiyecek türünü bulmak ve bu yiyecegi elde etmek icin parayi kullanmalarini saglamak. Deney kafesindeki maymun elmayi seciyor. Arastirmacilar, maymuna elmayi vermeden önce,elinden parayi alip, maymuna yiyecegi veriyorlar. Bu sürec haftalarca sürüyor ve maymunlar birkac hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranin gücünü anlamaya basliyorlar. Maymunlar paranin kullanimini; arastirmacilar, en cok tercih edilen yiyecegi ögrendikten sonra, yeni bir sürec basliyor: fiyatlandirma Bu yeni sürecteki amac, maymunlarin, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip vermedigini bulabilmek. Böylece arastirmacilar,bircok maymunun tercihi olan jell-o'nun fiyatini iki somun, elmanin fiyatini yarim somun ve üzümün fiyatini ise bir somun yapiyorlar. Bulduklari sonuc ise gercekten ilginc. Maymunlar, deney sirasinda, biz insanlar gibi para harcama konusunda cogu zaman rasyonel davraniyorlar. Parasini, en cok yiyecek alabilecegi sekilde harcamaya basliyorlar. Maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayi, fiyati 2 somun olan bir adet jell-o'ya tercih etmeye basliyor. Buraya kadar her sey güzel! Günlerden bir gün, yine ana kafesten, deney kafesine alinan maymun, deney kafesindeki bir tepsi icinde bulunan 12 somunu görüp, aniden cilgina dönüyor. Paralarin bulundugu tepsiyi kapip, ana kafese firlatiyor ve kendisini de ana kafese atiyor. Ana kafesteki bütün maymunlar bir anda gökten para yagdigini görüp, yere düsen paralari kapismaya basliyorlar. Levitt, bunu yazisinda maymun tarihinde gerceklesen ilk banka soygunu(maymunun tepsiyi calmasi) ve hapishane kacisi (maymunun deney kafesinden, ana kafese kacisi) olarak tanimliyor. Bütün bu kaos icinde arastirmacilar, ana kafesteki maymunlardan parayi geri almaya calisiyor. Olay biraz yatistigi bir anda Keith Chen, hic görmemeyi tercih ettigini söyledigi bir olaya sahit oluyor: Erkek maymunlardan biri,disi maymunlardan birine yaklasip, ona elinde bulunan somunlardan birini veriyor ve bunun karsiliginda disi maymun, erkek maymunun seks teklifini kabul ediyor! Isin ilginc yani bu iki maymunun isi bittikten sonra, disi maymun kazandigi parayi arastirmaciya getirip,bununla üzüm almaya calisiyor. Chen, bu olayi maymun tarihindeki ilk fuhus olarak tanimliyor. Üniversitenin arastirma etik bölümü, maymunlarüzerinde yapilan para arastirmasinin, maymunlarin yasam kosulunu, degerlerini ve gündelik yasamlarini tamamen degistirdigi ve zedeledigi gerekcesiyle, arastirmayi iptal edip, maymunlara para verilmesini yasakliyor." NY TIMES Para bizi maymunlaştırmış mı yoksa maymunları insanlaştırmış mı siz karar verin.. Kısacası insanlıgın gelişimine ve degişimine paranın ve para yerine kullanılan herşeyin katkısı ne kadardır sizce? Bütün savaşlar para gibi pahanın bir simgesi olan şeyler yüzünden çıkmaz mı mesela?? |
||
|
||
| para hayatta herşey demek değildir ama çok şey demektir. Dünyadaki bütün savaşların temelinde para vardır Hatta insanın kendini geliştirmesinin sebeplerinden biri de paradır teknolojinin ve biliminde gelişme göstermesininde altında yatar kağıt parçası tabi hepsinden öte insanı insanlıktan da uzaklaştırır |
||
|
||
evet bencede ıhtıyacıı karşılayacağı kadar kazansa tamam bırazda fazla kazanada bılır ama işte olmuyo insanın gozu doymaz gecen bı gazetede okudum 20 bın dolarla zor gecınıyoz dıye başlık atılmış bende oha dedım daha neydım 
|
||
|
||
| para varken eşitlik olamaz ki parada degil degeri olan herhangi bir şey zaten yukarda maymun örnegin deki gibi bir değişimi zorunlu kılar insanın bencilligi hayatta kalma içgüdüsünün getirdigi kadarken doğal hayatta, toplum yaşamında tavana vurur.. Ki yapay evrimde bu değişimin getirisi.. |
||
|
||
| Para var huzur var mı para yok huzur var mı Herikiside yok PARA-doks var |
||
|
||
| para hiç bulunmasaydı ve özel mülkiyet diye birşey olmasaydı huzur olabilirdi.. |
||
|
||
| Çok madde geldi geçti insanlık tarihinde. Ama Mutluluk ile mutsuzluk hep vardı. Para hiç bulunmasaydı ve özel mülkiyet olmasaydı diyen düşte hep vardı. Bu düş gerçek olsa bile mutsuzluk ile mutluluk yine aynı oranda yerküreye hakim olacaktı. Evren şaşmaz bir denge üzerine kurulmuştur. |
||
|
||
| değil | ||
|
||
| hayvanlar mutlu yada mutsuz olmaz mesela kullandığın mutluluk ve mutsuzluk gibi kelimeler bile medeniyetin getirdigi tanımlar.. | ||
|
||
| ben tözden bahsediyorum. medeniyeti oluşturan da insanın kendisi. | ||
|
||
| Medeniyet doğayla çelişiyor zaten sorun orda, insan doğanın denge saglayıcı akışında akıntıya karşı yüzüyor.. Bu gelşme zorunluluğunun neticesi olabilir önemli degil.. |
||
|
||
| herseyin sorumlu o ise artik sevmiyorum onu...... | ||
|
||
| para artık eskisinden de değerli. nerdeyse bütün duvarlar kalktı. bugün paranız varsa çinden rusyadan mülk edinebilirsiniz. italyada yatırım ortaklığına katılabilirsiniz hem de pasaport almadan. çok paranız varsa karınızı ezebilirsiniz, isminizi duyurmak için bir mankenle balon birliktelik yaşayabilirsiniz, toprak satın alıp ağa olabilirsiniz. artık herşey para | ||
|
||
| aslında tam anlamı ile diil..şöyle ki; bu mantıkla,bütünm zenginler mutlu,fakirler mutsuzdur,yargısına gideriz ki bu tam bi aldatmaca olur..haa,parasızlık yüzünden,mutlu olabileceğimiz şeylere ulaşamıyacağımız gibi bi görüntüde var,ama onlar zaten yalancı mutluluklar diil mi? gerçek mutluluğu yakalayabilen,parası olmadanda bunu başarabilendir..diyorum |
||
|
||
| paralı ya da parasız, mutlak mutluluk yoktur. zenginin kaybettiği yerde bulur fakir, fakirin kaybettiği yerde bulur zengin mutluluğu belki. aynı anda kazanıp kaybedebilirler de tabi. bi kilo pamuktur birininki bi kilo demirdir ötekininki illa ölçülecekse. | ||