|
||
| Anarşizm bir düşünce biçimi olarak 1890�larda , özellikle Fransa�da öncü ressam ve yazarlarca benimsendi. Proudhon�un düşüncelerini benimseyen Gustave Courbet�nin yanı sıra , C. Pissaro, P. Signac, P. Adam ve yalnızca güçlü bir sempatizan olan olan S. Mallarme gibi kişiler anarşizmi felsefe düzeyinde işlediler. Aynı dönemde Oscar Wilde anarşist olduğunu açıkladı ve Kropotkin �den esinlenen yazılar yazdı. Anarşizmin temelinde yatan bireycilik anlayışı daha çok sanatçılar arasında rağbet gördü. Ama bütün insanları kapsayacak bir dayanışma ile sınırsız bir özgürlüğe yönelen bireysel talepleri bağdaştırmanın güçlüğü; anarşist düşünürleri sürekli uğraştırdı. Alman Max Stirner gibi bazı anarşist düşünürler bireysel hakların sınırlandırılmasını ve bireye toplumsal yükümlülükler getirilmesini reddederken, daha militan anarşistler aşırı bireyciliğin kurtarılmak istenen kitlelerde kopmalara yol açacağını savundular. Anarşizmin özellikle şiddete dayanmayan biçimleriyle toplumsal ve ahlaki idealleri, genelde bu akımın dışında kalan çevrelerde de yankı bulmuştur. Büyük Rus romancı Lev Tolstoy�da devleti ve mülkiyeti reddeden barışsever bir radikalizm görülürken, Kropotkin�in ademimerkeziyetçiliğe ilişkin görüşleri toplumsal planlama ile uğraşan Patrick Geddes ve Lewis Mumford gibi yazarları derinden etkilemiştir. Mohandas Gandhi�nin kurallara karşı pasif direniş çizgisinde de anarşist düşüncelerin belirli izleri görülebilir. Gandhi ayrıca özerk köy komünlerine dayalı ademimerkeziyetçi bir toplum oluşturma tasarısında da Kropotkin�den etkilenmiştir. II. Dünya Savaşı sonrasında anarşizmin daha önce etkili olduğu ülkelerin çoğunda küçük anarşist grup ve federasyonlar belirdi. Bunların toplumdaki etkisi önemli olmadıysa da, anarşizmin Batı Avrupa, ABD ve Japonya�da 1960 ve 1970�lerdeki öğrenci hareketlerinde ve bazı sol çevrelerde belirli bir yaygınlık kazandı. 1970�lerden sonra aydın çevrelerde anarşist kuramlara karşı ilgi ve sempati uyanmaya başladı. Böylece Aldous Huxley�nin Brave New World (1932: Yeni Dünya,1945) adlı kitabında yer alan, teknolojinin egemenliğindeki aldırışsız ve maddeci toplumun yol açabileceği yol açabileceği gelişmeler konusundaki uyarıcı öngörüler bir bakıma doğrulanmış oldu. ABD�li Paul Goodman, Herbert Marcause gibi yazar ve düşünürlerde simgeleşen çağdaş anarşizm, insan yaşamının bütün alanlarında kurulu düzenlere �karşıt bir kültür� oluşturma genel çerçevesi içinde yer almaktadır. |
||
|
||
demek ki Oscar Wild la biraz daha fazla ilgilenmek gerekecek  ... anarşizmin amerikada en ciddi çıkışı yapacağını düşünüyorum. |
||