|
||
| NİETZSCHE VE LİBERALİZM Genellikle; Nietzsche’nin düşüncesi liberal bir bireycilikle bağdaştırılır. Ve politik yapılar karşısında; bireyin kendini gerçekleştirmesinin değerini savunan bir düşünür olarak değerlendirilir. Ama Nietzsche’nin düşüncesi liberalizmin politik felsefesiyle uyuşmaz. Bir öğreti olarak “liberalizm”, yüzyıllarca süren bir gelişmenin ürünü olup; felsefi liberalizmin temel ilkeleri; a-Liberalizm, bireysel kişiliğin özgürce dışa vurulmasına çok değer verir b-İnsanların kişiliklerini; özgürce dışa vurmayı hem kendileri, hem de toplum için değerli kılma yetenekleri olduğuna inanır. c-Kişiliğin; özgürce dışa vurulmasını ve bu anlayışın hoşgörüsünü koruyan ve destekleyen kurum ve yönetim biçimlerini onaylar. olarak sıralanabilir. Liberalizmin iki ana teması vardır; bunlar, keyfi otoriteden hoşlanmama ve bireysel kişiliğin özgürce dışa vurulmasıdır. Liberalizm, politik idealler sistemi olarak, on yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda İngiltere’de doğmuştur. Başlıca idealleri; dini özgürlükler ve hoşgörüyü, anayasacılığı (hukuk devleti, güçler ayrılığı ) ve politik hakları içeriyordu. Almanya’da, birbirine karşı iki düşünce okulu gelişti. Birinci düşünce okulu; anayasal bir hükümet ve minimal bir devlet arayışındaydı ve toplumum hedefini karşılıklı güvenliğin sağlanması olarak görüyordu. İkincisi ise; devletçiydi ve ulusal bir birlik olarak Almanya’nın özgürlüğünü istiyordu. Alman milliyetçi liberaller; bireysel haklardan çok kolektif haklar kapsamında düşünüyorlardı.Nietzsche’nin liberalizm eleştirisi ise; a-Avrupa liberalizminin soylu ideallerinin; öncelikle de yaratıcı kişilik ideallerinin milliyetçilik yüzünden çürümekte olduğu; b-Nietzsche’ye göre tarihsel açıdan; felsefi liberalizmin gelişimi ekonomik liberalizmin ayrılmaz parçasıdır. Ona göre; politik yapının bir para ekonomisinin baskısı altına girmesi, etik yaşamın temelinin aşınması ve kültürün beğeni yoksunluğuyla yok edilmesidir. Bu durumda; gerçek bireyselliğin dışa vurumu ve gerçekleşmesi olanaksızdır. Nietzsche için; liberalizm, gerçek bireyi değil, burjuva toplumunun özel kişisini özgürleştirir. Ve bir kültür anlayışından yoksundur. c-Liberalizm; bireyin benliğine ve gerçekleştirilmesine dair, soyut ve tarih dışı bir anlayışa dayanmaktadır. Gerekli olan; farklı insan tiplerinin ve farklı ahlakların varoluşunu tanıtlamaktır. Bunun içinde insan eylemlerinin, tarihsel ve psikolojik evriminin incelenmesi gereklidir. Bu nedenle, Nietzsche’nin önerdiği bireyciliği liberal bireycilik değil, aristokratik bir bireycilik olarak görmek gerekir. Kendisinin de vurguladığı gibi; felsefesi “bireyci ahlakı değil mertebe düzenlemesini hedeflemiştir ” . Nietzsche, bireysel kişinin; dokunulmaz ve insan yaşamının da çok kutsal olduğu görüşünü liberalizmin tersine savunmaz. İnsana’ a ilişkin düşünce biçimi anti-hümanisttir. (Yani; hümanizm’in , insanın evrenin merkezine oturtulması ve insanın değerinin de insani/ahlaki bir perspektiften yorumlanması anlamına geldiği düşüncesinde.) |
||