|
||
| İsmet Zeki Eyüboğlu'nun, Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü bu alanda hazırlanmış temel bir çalışmadır. 100'ün üzerinde eserden yararlanılarak hazırlanan bu sözlükte kullandığımız sözcüklerin kökleri ve tarihçeleri açıklanmaktadır. Kökenin öğrenmek istediğini sözcükleri buraya yazarsanız, yetiştirebilidiğim kadar anlamlarını yazmaya çalışacağım. Umarım karşılığı olan sözcükleri yazarsınız. Örnek sözcüğümüz "insan" olsun: ins (kavrayan, anlayan, duyan, bilen, tanıyan) den insan... Bu kavramı oluşturan ins sözcüğünün çok değişik, çelişik yorumları vardır. Arap dilinde ins, üns, nâs, enâs, insân değişik yazılışları, çoğul biçimleri görülüyor. Genellikle insan kavramını oluşturan ins kökünün bilme, anlama, tanıma, kavrama, bilgi edinme anlamını içeren bir nitelik taşıdığı ileri sürülür. İnsan kavramı ile cins arasında bir bağlantının, yakınlığın bulunduğu da apaçıktır. İns ile cins arasında bir kök özdeşliği varsa, insan kavramının Hint-Avrupa dillerinden olması gerekir. Arap dilinde insan anlamında yaygın olan sözcük beşer'dir. İns sözcüğü Kur'an'da bir soyu, bir türü (insan soyunu insan türünü) bildirir niteliktedir. Nitekim ins-ü cin sözleri insan'la cin denen varlığı simgeler... |
||
|
||
| Güzel bir konu açmışsınız.Maalesef Türkiye'de o kadar üniversite ve bir o kadar edebiyat bölümleri olduğu halde sadece 1 tane kelimelerin etimolojik incelemesi ile ilgili çalışma var.İşte Türkiyedeki eğitimin kalitesi bu kadar............i.z eyüboğlunun kitabı kısıtlı bir inceleme olsada yinede çok önemli bir çalışma | ||
|
||
| Evet, gerçekten güzel ve yararlı bir başlık açmışsın Fikir, sağolasın. İlk soru da benden gelsin: Hep merak ettiğim "okyanus" sözcüğünün etimolojik kökenini yazarsan sevinirim. Şimdiden teşekkürler. 
|
||
|
||
| insanın nisyan kelimesinden geldigini iddia edenler de var bu hayatta. nisyan arapcada unutmak demek. insanın bir anlamının da unutan olduğunu düşünmek gerek... insan bu unutur kendisini kendi yapan değerleri... insan bu unutur kendi kendine kendisini... |
||
|
||
| Asya, teşekkür ederim. Fakat, dares'in de dediği gibi, önemli bir çalışma olmasına rağmen eksikleri de var. Vu bu eksiklerden biri de ne biliyor musun? "okyanus"  Umarım bir dahaki sefere, sözlükte bulunan bir sözcük sorarsın.
|
||
|
||
| "İns" sözcüğü Arapça kökenli bir kelimedir; ünsiyet/yakınlık anlamındadır. "Cinn" kelimesi ise kapalılık anlamı ifade eder; cennet (üzeri ağaçlarla örtülü mekan), cenin (anne karnında gizlenmiş can)... aynı kökten türemiş kelimelerdir. "Beşer" kelimesi ise "ins" den farklı bir kökten türer. İnsanın ilkel yönünü ifade eder; "beşer şaşar" ifadesi anlamı bakımından doğru kullanılmıştır. Ben de "hayvan" kelimesiyle katkıda bulunayım. Arapça kökenli bir kelimedir. "Canlı" anlamındadır. "İnsan konuşan hayvandır" ifadesi dilimize yanlış tercüme edilmiş meşhur bir örnektir. Bizimde bildiklerimizi yazma hakkımız var mı yoksa sadece Eyüboğlu'ndan mı alıntı yapılacak? |
||
|
||
| İsmet Zeki Eyüboğlu'nun bu sözlüğünün yetersiz olduğunu, ama kaynak yoksunluğumuz nedeniyle onu, "Aburrahman Çelebi" gibi gördüğümüzü biliyordum Fikir. Bu nedenle de bulamadığın için asma suratını. Sana bulabileceğini umarak bir sözcük daha soruyorum. Bunu da bulamayabilirsin, sakın canını sıkma, bir hakkın daha var.  "Avukat" sözcüğünün kökenini merak ediyorum. Umarım rezil bir şey çıkmaz ortaya.
|
||
|
||
| Eyüboğlu'nun Etimoloji Sözlüğü bazı hatalar da içeriyor. Bir çok sözcüğün kökenini gereksiz zorlamalarla Türkçe olarak vermesi hata. Ama yine de şu yokluk içinde önemli. Ama tek kaynak değil. Sevan Nişanyan'ın devasa ve çok ciltli etimoloji sözlüğünü ve internet sitesini unutmayalım. Site adresi: http://www.nisanyansozluk.com/search.asp?w=okyanus Bilerek okyanus sözcüğünü açıklayan sayfanın linkini verdim. "Avukat" da var bu sitede. Ancak bu da tam kusursuz değil ve gelecek önerilere açık bir site. Benim önerip de eklettiğim bir-iki sözcük de oldu, sanırım. Son magazinel gelişme nedeniyle adamcağızı protesto edip girmem sitesine demiyorsanız, yararlanabilirsiniz. Ayrıca, böyle demeyip mutlaka yararlanmalısınız. |
||
|
||
"Avukat" sözcüğünün kökenini merak ediyorum. Umarım rezil bir şey çıkmaz ortaya. Tamam Asya, cevabımız muvcut; Avukat, ad-vocare (çağırmak, tanık olarak yargıcın önüne getirmek, çağrıda bulunmak)... advocatus (çağrılmış, tanık, yardımcı), avokat, avukat, sözlük anlamı çığırtkan (çağırıcı, çağırma işinde yardımcı). Ama ben "avukat"ı vekil, vekalet eden veya savunan, koruyan gibi düşünmüştüm... 
|
||
|
||
| parlamento: parle (konuşma)dan, parlement (konuşma yeri). sözcüğün aslı fransızca olmasına karşın, bize italyanca'dan parlamento olarak gelmiş. "parola" da aynı kökten geliyor. |
||
|
||
| Çığırtkan haa!... İyi ki avukatlık yapmıyorum, kendimi hiç iyi hissetmezdim bu tanımlamayla. Ama arkadaşlarımın çekeceği var benden artık. Teşekkürler Fikir.
|
||
|
||
Eyüboğlu'nun Etimoloji Sözlüğü bazı hatalar da içeriyor. Bir çok sözcüğün kökenini gereksiz zorlamalarla Türkçe olarak vermesi hata. Ama yine de şu yokluk içinde önemli. Ama tek kaynak değil. Sevan Nişanyan'ın devasa ve çok ciltli etimoloji sözlüğünü ve internet sitesini unutmayalım. Site adresi: http://www.nisanyansozluk.com/search.asp?w=okyanus Bilerek okyanus sözcüğünü açıklayan sayfanın linkini verdim. "Avukat" da var bu sitede. Ancak bu da tam kusursuz değil ve gelecek önerilere açık bir site. Benim önerip de eklettiğim bir-iki sözcük de oldu, sanırım. Son magazinel gelişme nedeniyle adamcağızı protesto edip girmem sitesine demiyorsanız, yararlanabilirsiniz. Ayrıca, böyle demeyip mutlaka yararlanmalısınız. Sevan Nişanyan'ın kitabında haberim var ama hala inceleyemedim.Eyüboğlunun kitabına üniversitede çok başvururdum özelikle bazı kürtçe ve farsça kelimeler için çok tatmin edici değil idi. |
||
|
||
Eyüboğlu'nun Etimoloji Sözlüğü bazı hatalar da içeriyor. Bir çok sözcüğün kökenini gereksiz zorlamalarla Türkçe olarak vermesi hata. Ama yine de şu yokluk içinde önemli. Ama tek kaynak değil. Sevan Nişanyan'ın devasa ve çok ciltli etimoloji sözlüğünü ve internet sitesini unutmayalım. Site adresi: http://www.nisanyansozluk.com/search.asp?w=okyanus Bilerek okyanus sözcüğünü açıklayan sayfanın linkini verdim. "Avukat" da var bu sitede. Atlamışım bu iletiyi, teşekkürler bilgi için ugh. Sayende bu siteyi de öğrenmiş oldum ve hemen biraz inceledim. |
||
|
||
| eyüboğlu kürtçe'yi diller arasında dahi saymayıp ancak kısaltmalar bölümünde yer vermiş. yine de çok değerli bir kaynak. ancaak... sözcüklerin kökeni konusu her sözcük için kesinleşmiş değildir. örneğin, "ümit" için eyüboğlu, türkçe umut sözcüğünden geldiğini ileri sürüyor; ancak nişanyan sitesinde, bunun farsça olup, türkçe "umut"la ilgisinin olmadığını, bence de haklı olarak yazıyor. bir çok sözcüğün gerçek kökeni tartışmalıdır. ingilizce sözcüklerin kökeni ile ilgili de bir site var: http://www.etymonline.com/index.php burdan bazı sözcüklerle ilgili diller arası karşılaştırma yapılabilir. |
||
|
||
| Sayın ugh, bu konuya meraklı olduğunuz gördüm ve çok sevindim. Sizce Sevan Nişanyan ve Eyüboğlu'nın sözlüklerini bir arada düşünmek mümkün mü? Yani çok ayrıştıkları noktalar var mı? Veya eksiklikleri birbirlerini tamamlar şekilde mi? Bilgilerinizi paylaşırsanız çok sevinirim.
|
||