|
||
| Leon Festinger'in, birbiriyle çatışan tutumların, inançların, kanıların, vb. bir gerilim ve rahatsızlık duygusu yarattığı ve tutum değiştirmenin altında yatan güdünün de işte bu çatışmayı ortadan kaldırmaya yönelik güdülenim olduğu teorisi. Bu teoriye göre tutarlılığın sağlanması için tutulan yol, sıklıkla en kolay yol olmaktadır. Festinger'in klasik uyumsuzluk çalışmasında uzunca bir süre sıkıcı bir işle uğraşan denekler, kendilerinden sonra gelen deneklere yaptıkları işin çok eğlenceli olduğunu söylemeye zorlanmıştır (uyumsuzluk= yalan söyleme; çoğu insan kendisine bir yalancı gözüyle bakmaz). Bunu yapan deneklere 1'er veya 20'şer Dolar para ödülü verilmiştir. Bu deneyin ortaya çıkardığı sonuç, beklenenin tersine, son derece şaşırtıcı olmuştur. En büyük yalanı, sadece 1 Dolar alanlar söylemiştir ('muhteşem, olağanüstü eğlenceli, vs.'). Buna karşılık 20 Dolar alanlar işi pek abartmamıştır ('pek de eğlenceli değil,' vs.). Bu bilgilerden sonra, farkı yaratan şeyi anlamak zor değil. 20 Dolar alanlar, 'para için yalan söyledim'e yönelmiştir. Buna karşılık 1 Dolar alanların işi zordur. Neden yalan söylediklerini kendi kendilerine açıklamak zorundadırlar. Bu da zor olduğu için, Yara alan öz-saygılarını onarmak adına, 'aslında eğlendiklerine' inanmışlardır, yani tutumlarını değiştirmişlerdir. alıntı: http://www.termbank.net/psychology/1206.html Tutarsızlıkları aklama yolları: 1-Tutarsızlığı yaratan durumu değersizleştirmek 2-Tutarsızlıkla ilgili bilgilerimizi manipule etmek 3-Tutarlılıkla köprü kuracak yeni bilgiler elde etmek 4-Tutarsızlığa yol açan eylemi/düşünceyi değiştirmek Bunun yanında tutarlılığın sağlanması yolu başka tutarsızlıklara da yol açabilmektedir. Nagazaki'ye atom bombasını bırakan pilot örneği misal, insan öldürmenin yanlış olduğunu türlü toplumsal, sosyal kaidelerle öğrenmiş biri, binlerce kişinin ölümüne neden olmak konusundaki tutarsızlığını nasıl yenebilir? "Bombayı ben atmasam başkası atacaktı", "Bomba atılmasa savaş bitmeyecek ve daha çok insan ölecekti", "Bombayı atmassam savaşı kaybedecektik" gibi cümlelerle eylemin tutarlılığının sağlanması mümkün. Buna karşın bombayı atmama durumu da vatan haini olarak anılma yada kendini vatanına ihanet eden bir pozisyonda bulma gibi durumlara yol açabilir. Bu durumda gene çıkış yolları bulunmak zorunda. Yani tutarsızlık ve tutarsızlığın aklanmasının karşıt eylemlerde/düşüncelerde dahi bulunması durumundan bahsedebiliriz. Bu durum insanın en önemli açmazını ve en temel savunma mekanizmalarını özetler. |
||