|
||
| Bitkiler ilaç olarak kullanilabilir mi? Ülkemizde son zamanlarda gerek yazili ve gerekse görsel basinda bitkilerden elde edilen çesitli ürünlerin (çekirdek, ekstre vb.) çok çesitli hastaliklar için önerildigi ve aktarlarin, neredeyse, doktor ve eczacilarin yerini aldiklari görülmektedir. 1980'li yillarda zakkum ile baslayan bu olay, gittikçe tehlikeli bir boyuta sürüklenmektedir. Yukaridaki paragrafta degindigim üzere, bitkiler ilaç elde edilmesinde oldukça önemli bir kaynaktir. Yine zaman zaman etkililigi, güvenliligi, kalitesi gösterildikten ve standartizasyonu saglandiktan sonra bitkisel ilaçlar tedavide kullanilabilmektedir. Bugün herkesin hayatinda en az bir kere kullandigi aspirinin kesfiyle ilgili ilk gözlemler, sögüt agaci kabuklarinin atesi düsürmesiyle yapilmistir. Bilimdeki gelismelerin isiginda sögütten asetil salisilik asit (aspirinin etken maddesi) izole edilmis, yapisi aydinlatilarak ve tamamen sentetik olarak elde edilerek 1890 yilinda insanligin hizmetine sokulmustur. Bu örnek dahi, bitkilerin ilaç elde edilmesinde ne kadar önemli oldugunu göstermektedir. Ilginç olarak literatürde aspirinin kesfiyle ilgili ilk gözlemlerin 1700'lü yillarin sonunda bir din adaminin sögüt agaci kabuklarinin atesi düsürmesini gözlemlemesiyle ortaya çiktigini bildirilmektedir . Bitkilerden ilaç hammaddesi elde etmeden, bitkisel ilaç haline getirilmeden, etkililigi, güvenliligi, kalitesi ve standartizasyonuyla ilgili hiçbir çalisma yapmadan ilaç yerine kullanilmasi toplumumuzda çok önemli sorunlar yaratmaktadir. Zakkum olayinda insanlarin planlanan tedavilerini birakip, zakkum ekstresiyle tedavi olmaya çalistiklarini biliyoruz. Bunun ötesinde, yukarida sözü edilen maddeler fahis fiyatlarla vatandaslarimiza satilabilmektedir. Bu baglamda "bitkilerden ilaç elde edilmesi", "bitkisel ilaç yapilmasi" kavramlari ile "bitkilerin ilaç olarak kullanilmasi" kavramlarini çok net olarak birbirinden ayirmak gerekir. Burada akla, bitkilerin ilaç olarak kullanilmasinin hangi gerekçelerle yapildigi gelebilir. Toplumlarin özelliklerinden gelen, çesitli gözlemlere dayanan ve hatta bilimsel bir veriden çikilarak ortaya çikan bir hipotezle, bitkiler ilaç olarak kullanilmaktadir. Burada en büyük sorun; gündeme gelen hipotezin ispat edilmemis olmasidir. Ilaçlar için böyle bir hipotezi test etmenin tek yolu, daha önce bahsedildigi üzere, iyi planlanmis klinik arastirmalardir. Isin daha vahimi; sadece bitkilerin degil, bazi ilaçlarinda kendilerinden beklenen faydayla ilgili hipotez test edilmeden, yani belirtilen endikasyonda klinik ilaç arastirmalari yapilmadan kullanilmasidir. Buna en iyi örnek, basta E vitamini olmak üzere çesitli antioksidan vitaminlerin ve bazi ilaçlarin oksidatif stresle karakterize çesitli durumlarda kullanilmasidir. Bu uygulamada oldugu gibi bu kullanilis için kurulan hipotez bilimsel bir temele dayanmaktadir. Söz konusu vitaminlerin, bahsedilen endikasyonda yaygin kullanimi olmasina ragmen, yapilan çesitli klinik çalismalarda etkili olduklarina dair bir kanit elde edilmemistir. Bu gerekçelerle farmakologlar, bir yandan geçmiste oldugu gibi gelecekte de bitkilerden tedavide önemli olabilecek ilaçlarin elde edilecegi umudunu korurken, bir yandan da bitkilerin ve hatta bazi ilaçlarin klinik arastirmalar yapilmadan, etkililigi, güvenliligi gösterilmeden kullanilmasi karsisinda çok net tavir almalidir. Bitkilerin ilaç olarak kullanilmasinin olumsuz etkileri olabilir mi? Bitkilerden elde edilen çesitli ürünlerin kullanilisiyla ilgili olarak "bu ürünler dogal maddeler oldugu için hiç zararli etkileri yoktur" gibi bilimsel olmayan bir görüs ileri sürülmektedir. Bu görüs kesinlikle dogru degildir. "Dietary supplement" basligi altinda eczanelerin disinda çesitli marketlerde ve satis magazalarinda satilan, bazilari bitkisel olabilen gida katki maddelerinin bir kisminin ciddi yan etkiler yaptigi, hatta ölümlere neden oldugu bildirilmistir . Yine son zamanlarda zayiflama çaylariyla ilgili ortaya çikan istenmeyen etkilerden bahsedilmektedir. Ülkemizde bu konuda veri olmamasina karsin, saglik kayitlarinin düzenli oldugu ülkelerde, bu konuda bildirimler bulunmaktadir. Bu nedenle, bu ürünler için kullanilan "çok faydasi olmasa dahi, en azindan zarari olmaz" degerlendirmesinin dogru bir yaklasim olmadigini vurgulamak gerekir. Sonuç Ülkemizde vatandaslarin hekime ve ilaca ulasmasinda ciddi zorluklar yasadigi, bilimsel bilgi ve teknolojiyi üretmek bir yana, toplumun çok büyük kesiminin bilimsel bilgiyi kullanmada yeterli olmadigi gözönüne alinirsa, tedavideki etkililigi ve güvenliligi konusunda hiçbir somut kanit bulunmayan bitkisel ürünlerin toplumda kullanilmasinin yayginlasmasina sasirmamak gerekir. Resmi saglik otoritesi olarak Saglik Bakanliginin ve meslek odalarinin bu tür tedavi yaklasimi sergileyenler konusunda dikkatli olmalari ve gerekli idari ve cezai islemleri yapmalari gerekmektedir. "Gida katki maddesi" (dietary supplement) basligi altinda eczaneler ve eczaneler disinda satilan ürünlere ise 2002 yilinda Saglik Bakanligi ile Tarim Bakanligi arasinda yapilan mutabakat sonucu saglik Bakanligindan izin alinmasi kosulu benimsenmisken, halen bu izin Tarim Bakanligi tarafindan verilmektedir. Bu yanlisligin bir an önce düzeltilmesi ve bu tür ürünler için Saglik Bakanliginin mutlaka devrede olmasi gerekir. Ayrica toplumun ve saglik medyasinin bu konuda bilgilendirilmeleri çok önemlidir. KAYNAK: TEB HABERLER SAYI:5 |
||
|
||
| ilacların coğu bitkilerden elde ediliyor zaten. | ||
|
||
| evet bitkilerden elde edilen ilaçlar da var ama çoğu değil. çoğu kimyasal kökenli ilaçların. ve sağlık bakanlığından onay almış, ilaç niteliğindeki bitkisel kökenli ilaçlara söylenecek söz yok. tabi ki de kimyasal kökenlilere göre daha avantajlı. ama bitkisel ürünler adı altında eczane dışındaki aktar, market benzeri yerlerde satılan ürünler tarım bakanlığından ruhsat alınıp satılıyor ve bir çok testten geçmiyor. güvenirliliği tam saptanmamış oluyor. unutmayalım ki ilaçla zehiri ayıran önemli çizgi dozdur. aynı bitki ekstresinde farklı miktarlarda etken madde bulunabiliyor. yetiştiği yer, yetişme şartları bunun frklılığına sebep unsurlardan. onun için biz sağlıkçılar bu ürünlere çok güvenmemenizi öneriyoruz. şahsen kendim uzak duruyorum ve yakınlarımı da uyarırım. konu sağlık olunca risk almaya değmez !!! | ||
|
||
| arkadaşlar baz bitkiler direkt olarak ilaç olarak etki güzeterebilmektedir fakta çoğu ilaç bitkisel kaynaklı zaten deyip bitkilerde deva aramak yanlştr.. bazı ilaçlar bitkiledeki bazı fonksiyonel grupların alnması ve onlara değişik etkiler gisteren fonksiyonel grupların birleştirilmesiyle elde edilirler. yani a bitkisindeki ilacın kimyasal bileşimi ile o bitkiden elde edilen ilacın kimyasal bileşimi ve etkisi farklı olabilir.. fazla kullanılan her kimyasal vücutta toksik etki yapar.. bunun için dikkat öyle yok şu otu bu otu içmeyin dikkat lütfen canınız değerlidir değilmi! ilaçların bitkilerden elde edilmesinin tek yararı ucuz olmasıdır. |
||