|
||
İnsan tabiatını tanıma İletişim bozukluklarının ana teması “farklı karakterlerdeki insanların çatışması”dır. Ancak insan kendini tanırsa, aleyhine olan bir çok şeyi lehine çevrilebilir. İnsan kendisiyle barışık olursa, kendini tanır ve anlayabilirse çevresiyle daha iyi iletişim kurabilir. Kendimizi tanımadan başkalarıyla iyi geçinemeyiz. İnsan tabiatını tanımamız için ‘kişilik-karakter-mizaç’ gibi kavramları bilmemiz lazımdır. Çünkü etrafımıza şöyle bir baktığımızda çok değişik karakter, kişilik ve mizaçta insanlarla karşılaşırız. Ancak çoğu zaman bu kavramlar iyi anlaşılmadığından birbiriyle karıştırılabilir. “Kişilik”; bir insanı diğer insanlardan ayıran her çeşit fiziksel, zihinsel ve ruhsal özelliklerin bütünüdür. Mesela, bireyin duygu ve düşünceleri, becerileri, ilgileri, hal ve hareketleri onun kişiliğini oluşturan etmenlerdir. Bu etmenlerin dışa yansımalarıyla, ferdi donanım oluşur ve çevreye uyum gerçekleşir. “Karakter”; ise iyi, doğru, güzel ve olumlu davranışların tamamıdır diyebiliriz. Bireyin kişisel özellikleri, kendine has davranışlarıyla, çevrenin değer yargılarının bütünleşmesiyle karakter oluşur. Karakter, bireyin içinde yaşadığı aile-okul-sosyal çevresinin yanı sıra genel toplumsal değerlerden ve ahlakî kurallardan etkilenerek gelişir ve biçimlenir. Ruhsal bir tavır olan karakter, ferdin çevresine yaklaşımını da belirler. “Huy- Mizah”; ise ferdin duygularının ve coşkularının bütünüdür. O zaman mizaç, kişiliğin bir boyutudur. Kişinin yaşadığı hayatta çabuk öfkelenmesi, sıkılması, hızlı yada yavaş olması gibi nitelik ve nicelik açısından değişebilen duygusal tepkiler huy ve mizaç olarak değerlendirilir. Bilimde dört tip mizaçtan bahsedilir. (Alfred ADLER, İnsan Tabiatını Tanıma, Ank, 2000, sf. 190-191) SICAKKANLI TİPLER VE ÖZELLİKLERİ * Hayatı severler ve hayattan haz aldıklarını açığa vururlar. * Olayları fazla ciddiye almazlar. * Her olayın en hoş, en güzel tarafını görmeye çalışırlar * Üzülseler bile ruhsal çöküntüye girmezler * Olaylara değişik açılardan bakma yeteneklerini yitirmezler * Oldukça sağlıklı insanlardır ÖFKELİ TİPLER VE ÖZELLİKLER * Sıcak kanlı tipler, yoldaki bir taşın etrafını dolanarak geçerken öfkeli tipler taşı tekmeyle dışarı fırlatmayı tercih ederler. * Güçlü olmak için çaba gösterirler. Her zaman güçlerini ispatlamak zorunda oldukları düşüncesiyle sert ve şiddetli eylemler içerisine girerler. * Karşılarına çıkan engelleri, saldırgan tavırla bertaraf etmeye çalışırlar. * Güçlü olduklarını kanıtlama istekleri çocukluk dönemlerine kadar uzar. HÜZÜNLÜ TİPLER VE ÖZELLİKLERİ * Yoldaki taşı görür görmez o zamana kadar işledikleri günahları düşünerek, geçmiş yaşamlarını sorgularlar. * Güçlerin üstesinden gelebilecekleri ve ilerleyebileceklerine dair inançları yoktur. * Yeni bir maceraya atılmaktan kaçınırlar. * Bu amaca doğru ilerlemek yerine, yerinde kalmayı tercih ederler. * Kararsızlığı açıkça belli nevrotik (sinirli) bir kişiliktedirler. Bu yüzden herhangi bir eylemde bulunmadan önce aşırı tedbirlilik gösterirler. * Başkalarından çok kedilerini düşündüklerinden, hayatta yeterli ilişki kurmakta zorlanırlar. * Hayatları şüphe doludur. Bu nedenle her şeye şüphe ile yaklaşırlar. * Sürekli kendileriyle ilgilendiklerinden, geçmişi düşünerek, iç gözlem yaparlar. SOĞUKKANLI TİPLER VE ÖZELLİKLERİ * Genellikle hayata yabancıdırlar. * Deneyimlerinden gerekli dersi ve sonucu çıkarmakta zorlanırlar. * Kendilerini ilgilendirecek bir şey bulmakta zorlandıklarından arkadaşlık kurma becerileri yoktur. * Diğer tiplere göre hayatla bağlantıları yoktur. Bu tablolarda görüldüğü gibi, sıcakkanlı tipler yaşamaktan zevk alırken hüzünlü tipler hayata karamsar olarak bakarlar ve problemlerle karşılaştıklarında sanki dünyanın sonu gelmişçesine güpe gündüz hayatı kendilerine karanlık ederler. Öfkeli tipler ise, hayatlarının her anında güçlü görünme gayretinde olurlar, soğukkanlı tipler de sanki hayata yabancıdırlar. Ancak bir kişinin mizacı sıcakkanlı iken zamanla çeşitli etkenlerden hüzünlü mizaca dönüşebileceği gibi bireyde her mizacın özelliklerinden bulunabilir. (Bu yazı dizisi, kıymetli ilim adamı Metin IŞIK’ın ‘Sizinle İletişebilir miyiz? isimli kitabı baz alınarak hazırlanmıştır.) nurtencevikoglu |
||