|
||
| Tüm Hıristiyan din tarihi ve inancı İsa'nın yahudi papazlarca mahkum edilip Roma valisi Pilatus'a şikayet edilmesi ve ardından cahil Halk ın da yardımı ile Çarmıh da can vererek insanlığı ölümü ile tüm günahları sırtlanarak kurtarması üzerine kuruludur. Ancak asıl kurbanlar onun öncesinde ve sonrasında verilmiştir çok daha büyük işkencelere maruz bırakılarak. Jesus Christ aslında sürekli varolan hoşgörüsüzlük anlayışına karşı masum bir direniş sembolü gibi gösterilerek dirildiği inancıyla göğe yükseltilmiş, böylece asıl gerçek gözlerden itinayla saklanmıştır insanın nankörlüğü ve zayıflığı makus kaderidir gibi sunularak. O sadece bir milad sembolüdür, olaylar onun çok daha ötelerine uzanır ve devamlılığını benzer kutsal yalanlarla sürdürür. Aşağıdaki şahıs da şu anki kiliseye ve hıristiyan inancına göre önemli azizlerden birisidir. Oysa onu yargılayıp acımasızca cezalandıran da aynı kurumsal yapıdır. Khaos ................................................. ......................... Jan Hus (1369/70-1415) Jan Hus 1369/70 yılında Husinec (Bohemya) da doğdu. Mütevazi yaşantısı olan bir aileden gelmektedir. Okul yıllarında fakir bir hayat yaşar. Bu durum teoloji öğrenimi gördüğü üniversite yıllarında da devam eder. Felsefe ve teoloji öğreniminden sonra 1398 yılında aynı üniversitede hocalığa başlar. 1401 felsefe fakültesi dekanı, 1402 Prag Universitesi rektörü olur. 1402 yılında Prag?da bir kilisede vaaza başlar. Vaaz verdiği kilisedeki insanları çabuk etkiler, insanlar kiliseye akın ederler. Öğretisi İngiliz reform teologu John Wyclif?den izler taşır. (Ondan önceki başka bir kilise karşıtıdır. Siyasi bağlantıları sayesinde ölümden yırtabilmiştir.)14 Tartışmalı devrimci tezler ortaya koyan Wyclif?i öğrencilik yıllarında tanıdığı sanılmaktadır. Üniversite 1403 yılında Wyclif?in bazı düşüncelerini mahkum eder. İleride kötü şeylerin olabileceğini daha o andan itibaren sezinleyen Hus bir metnin kenarına şunları kaydeder: ??Wyclif, Wyclif, daha kaç insanın kafasını döndüreceksin.??15 Hus da Wyclif gibi Kutsal Kitap?a dönüşü ve onun ölçü olmasını, yaşamda temel alınması gerektiğini savunur. Wyclif?in kiliseye yönelttiği eleştirilere genelde katılır. Bohemya?da ruhban sınıfın çoğunluğunu Almanların oluşturması Hus?un reform hareketine ulusal bir renk katar. Çek ulusçuluğu bu sayede güçlenir. 2000 in üzerinde Alman hoca ve öğrenci Prag Üniversitesi'ni terketmek zorunda kalır. Ve aynı yıl Leipzig Üniversitesi bu kişiler tarafından kurulur. Hus Prag Üniversitesi rektörü olduktan sonra etkisi son derece artar. Rektör olmasında akademik kişiliğinden öte siyasi ortamın ve kilise politikalarının etkili olduğu söylenir.16 Artık o halk nezdinde yabancı etkilere karşı kavga veren bir önder durumundadır. Halk ona bir kahraman gözüyle bakmaya başlar. Hus ruhanilerin ahlak tanımaz hayat tarzlarına karşı çıkmayı sürdürür. Birçok yerde ruhaniler kadınlarla beraber kalıyor ve şarap, dans eşliğinde eğlenceler tertipliyorlardı. Birçoğunun müstefreşesi bulunuyordu ve zaman zaman bunların paylaşımında kavgalar çıkıyordu. Bir presbiteryen?in kendi evini umumhaneye çevirerek yüksek gelir sağladığı kaynaklarda belirtiliyor. Bunu genelde ev sahipleri ek bir iş olarak o dönemde yapmaktaydılar. Bununla genelde dul kadınlar ilgilenirdi. Müşteriler arasında ise klerikler ön sıradaydı.17 Ruhanilerin bu şekilde bozulması, kilisenin kokuşmaya başlaması Jan Hus?u rahatsız eder. Onlara karşı eleştirilerini sürdürür. Hus ile karşıtlarının arası zamanla açılır. Karşıtları birlikte onu papa?ya şikayet ederler. Prag?ı terketmek zorunda kalır. Prag yakınlarında bir kalede kalır. Soylular onu desteklemeye devam ederler. Almanlara karşı ulusal ayaklanmada Hus?un önemini bildikleri için bunu yaparlar. Wyclifçi zındıklığın ortadan kaldırılması gerektiğini savunan kilise 1414 yılında Konstanz Konsili'ni toplar. Hus zındık olarak damgalanır ve manastırın dehlizinde hapsedilir. Hasta olan Hus burada altı ay sorguya çekilir. Düşüncelerinden vazgeçmesi istenir. Hus direnir. 24 Haziran 1415'te kitapları yakılır. Hus korkutularak gerçekten vazgeçirme çabalarının sonuç vermeyeceğini haykırır. Tanrı benim şahidimdir der, söylediği hakikatlerden tehditlerle vazgeçmeyeceğini cesur bir şekilde söyler. Yakılarak öldürülmesine karar verilir. Papazlar tarafından ??ruhunu şeytana veriyoruz?? denilerek 6 Temmuz 1415 yılında büyük bir halk kitlesinin önünde ateşe atılır. Jan Hus?un öldürülmesi Çek halkı arasında ayaklanmaya sebebiyet verir. Almanlara karşı tutum doruğa yükselir. Hussitler savaşı diye anılacak ve uzun yıllar sürecek (1419-1436) savaş başlar. Hussitler ihtilafa düşerler ve parçalanırlar. Aşırı Husçular (Tabor en güçlü oldukları şehir olduğundan bunlara ?Tabor Aşırı Husçuları? da denir) ve ılımlı Husçular diye ikiye bölünürler. İki grup için de Kutsal Kitap ?tanrısal yasa? kitabıdır. ?Ilımlılar? Kutsal Kitap?a açıkca ve temelden ters düşenleri ayıklamak isterken ?aşırılar? kitabî olmayan her şeyi kökünden kazımak istiyorlardı ?ki bu anlayış komünal bir düşünceye kadar vardırılır. Bazel Konsili ılımlıları kendi tarafına çekerek radikalleri tamemen ortadan kaldırır.18 John Wyclif ve Jan Hus Kutsal Kitap?ı tek yetkin ?tanrı kanunu? olarak kabul edip hayatları boyunca bunun savunusu yaptılar. Katolik kilisesinin kokuşmuşluğunu, çökmüşlüğünü gündeme getirerek ıslah etmeye çalıştılar. Onlar bu düşünce tavırlarıyla bir nevi Luther reformunun hazırlayıcıları oldular. ..... Reform ile ilgili bir yazıdan sadece Jan Hus un yaşamı alıntılanmıştır. |
||