|
||
| Yeryüzündeki en büyük radyo teleskoplarını 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir gökadaya odaklayan gökbilimciler şimdiye kadar gözlenen en genç karadelik yada nötron yıldızı adayını keşfettiler. İlgi odağı olan bu karadelik bir süpernova kalıntısı. Süpernovalar,güneşimizden en az 4 kez daha büyük bir kütleye sahip yıldızların şiddetli ölümleri.Bu dev yıldızların merkezleri bile güneşten daha büyük..Yıldızı merkezine doğru çökertmek isteyen muazzam kütlesini dışa doğru etki yapan ışınım basıncıyla dengeleyebilmek için merkezdeki füzyon tepkimeleriyle güneşten çok daha fazla enerji üretmek zorunda.Böyle olunca 20-30 milyon yıl içinde merkezde füzyonla birleştirilebilecek yakıt kalmıyor.Merkezdeki elementler hafiften ağıra doğru birleşerek demire dönüşünce merkez kütleyi dengeleyecek enerjiyi üretemiyor ve çöküyor.Yıldız kütlesine bağlı olarak ya 10-15 km çapında bir nötron yıldızına yada daha büyük kütledeyse sonsuz yoğunlukta küçücük bir nokta olan karadeliğe dönüşüyor.Merkezin çökmesiyle oluşan şok dalgası ise muazzam bir patlamayla uzaya savruluyor. Bu genç karadelik ilk kez 1986 yılında keşfedilmiş.Ancak yeni gözlemler patlamanın bize ilk göründüğünden 3 yıl önce meydana geldiğini ortaya koyuyor.Tabi gerçek patlama 30 milyon yıl önce meydana gelmiş. Bu olayla ilgili diğer ilginç gelişme ise süpernovanın merkezinde bulunan parlak bölge . bu bölge diğer gözlenen süpernovaların hiçbirinde gözlenmemiş ve bunun nötron yıldızını çevreye etkisi mi yoksa karadelik yutmaya başladığı gazlar mı olduğunu bilim adamlarının birkaç yıl süren çalışmalardan sonra açıklaması bekleniyor. BİLİM ve TEKNİK DERGİSİ Temmuz 2004 |
||
|
||
| Acaba bu karadeliklerde zaman ortami nasil? Yani zaman nasil ilerliyor? Yada zaman geriyemi gidiyor? | ||
|
||
| sonuçta kainatta böyle bir karadelik benzeri patlama ile mi oluştu acaba. bu karadelikler bence çokça incelenmesi gereken bir konu. saol ceren |
||
|
||
| bildiğim kadarıyla kara delik içinde zaman duruyor... yani daha doğrusu zaman diye bir kavram yok. ki Einstein'in teorisine göre zaman 4. bir boyuttur. ayrıca bu patlamanın evrenin oluşumu ile (bigbang) arasında herhangi bir benzerlik yok diye biliyorum. çünkü bigbang bir yokluktan var olmaya geçişi anlatıyor. bigbang öncesi madde de zaman da yok. ancak karadelik patlamalarında ortada madde var. emin değilim diyorum çünkü bu konuları kaba haliyle biliyorum. bi ara manyak derecede ilgileniyordum ama sonra ne olduysa soğudum. aslında yine çok ilgimi çekiyor da işin içine fizik ve matematik girince zorlaşıyor. :rolleyes: |
||
|
||
| yaratılış sırasındaki büyük patlamanın öncesi olmak zorunda. kara delikler dediğin teori ile (zaman açısından) çalışıyorsa bize bir kara deliğin patlamssı ile oluşmuş olabilirz. |
||
|
||
Alıntı madde de zaman da yok. ben bigbang öncesi iki kavramın olduğunu biliyorum madde ve anti madde zaten big bang de bu iki oluşumun(yada ne denirse..) dengesizliğinden ileri geliyor..ama zaman konusunda hiç bir bilgim yok?? |
||
|
||
| PARÇACIK TEORİSİ, KARA DELİĞİ YUTTU Stephen Hawking’in ortaya attığı yeni teori aslında eskisinden çok daha radikal bir yapıya dayanıyor. ‘Yeni Hawking teorisi’, astronominin son 30 yıldaki en önemli paradoksu “nesnelerin kara deliğin içinde kaybolması” sorusuna yanıt buluyor. Atom parçacık teorisi maddenin hiçbir zaman ‘yok’ olamayacağını, ancak ‘dönüş’ebileceğini söylüyor. Hawking ise kara deliklerin içinde maddelerin yok olduğunu iddia ediyordu. Hawking, kara deliklerin tüm moleküler içeriği yok edeceği ve geriye sadece radyasyon kalacağını öne sürüyordu. Bu iki doğa teorisi birbirlerine zıttı. Kara delikler parçacık teorisine, parçacık ise kara deliklerin yapısına ters düşüyordu. ‘Yeni Hawking teorisi’ kara deliklerin içinde giren maddelerin geri elde edilebileceğini savunuyor, kısaca paradoks şimdilik parçacık teorisi lehine çözülmüş oluyor. ALTERNATİF EVREN YOK İrlanda Cumhuriyeti’nin başkenti Dublin’de toplanan International Conference on General Relativity and Gravitation (Uluslararası Görecelik ve Çekimgücü Konferansı)’da konuşan Hawking dinleyicilere kara delikler hakkında bir çok yeni hesaplama sundu. Hawking’e göre, kara deliğin içine giriş ve çıkış için sadece bir yol var. Hawking ayrıca, 1980’lerden beri kabul gören kara deliklerin içinden enerji ve maddenin bir olduğu ‘alternatif evren’lere geçiş olduğu teorisinin de yanlış olduğu savundu. GİDENLER GERİ GELEBİLİR ‘Yeni Hawking teorisi’, parçacık fizik kuramlarına yakın duruyor. Parçacık fizikçiler, kara delikler tarafından yutulan maddelerin sanıldığı gibi ‘yok’ olmayacağı, eninde sonunda mutlaka başka bir yeni maddeyi açığa çıkaracaklarını savunuyorlardı. Bilim adamları bu önermeye istinaden kara deliklerin çıkardıkları ışınlara bakarak gelecekte deliğin o ana dek neler ‘yuttuğunu’ çıkarabilecekler. En azından teoride. ‘HAYAL KIRIKLIĞI İÇİN PARDON’ Salonda toplanan 800’den fazla astronom ve fizikçiye hitaben “Karadeliğin içinden geçişli alternatif evrenler yok” diye söze başlayan Hawking “Bilinmesi gerekenlerin tümü burada bizim de içinde bulunduğumuz evrende saklı” dedi. Karadeliklerin alternatif evrenlere geçiş vermediğini ise Hawking, “Bilim-kurgu severler sizleri hayal kırıklığına uğrattığım için özür dilerim, yeni hikayeler bulmamız gerekecek” şeklinde bir espri ile açıkladı. Hawking’e göre kara deliğe giren, ki bu insan da olabilir, bir maddenin enerjisi uzaya ‘geri dönüşüyor’. Ancak, önceki forma ait özellikleri de taşıyan bu söz konusu ‘geri dönüşen enerji’, insanlar tarafından algılanamayan bir farklı biçim taşıyor. ’30 YIL BOŞUNA MI İNANDIK?’ Hawking’in ve bilim dünyasının 30 yıldır var saydığı, nesneleri yutan kara delik teorilerinin tam tersine, yeni teoriye göre, kara delikler yuttuklarını geri püskürtüyorlar ve bunları inceleyerek kara deliğin neleri yuttuğunun hesabı yapılabilir. Salonu dolduran bilim adamları da Hawking’in konuşmasını bu nedenle şaşkın bakışlarla dinlediler. Kimileri Hawking’in çok az detay verdiğini, kimileri ise teorinin son derece radikal olduğunu dile getirdi. University of Chicago öğretim üyesi Robert Wald, “Hawking yıllardır inandığımız teorileri bir çırpıda tersine çevirdi, inanamıyorum” diye şaşkınlığı ifade etti. BİLİM DÜNYASININ EN ÜNLÜ İDDİASI Hawking’in önceki teorileri alt üst eden yeni kuramı ayrıca bilim dünyasındaki en spekülatif iddialarından birini de çözmüş oldu. 1997 yılında Hawking ve Caltech profesörü Kip Thorne ile yine Caltech fizikçisi John Preskill arasında açılan iddia sonuçlandı. Hawking ve Thorne kara delikler tarafından yutulan bir maddenin bir daha ele geçirilemeyeceği ve sonsuza dek bu evrenden yok olacağını iddia etmişlerdi. Parçacık fizikçi Preskill ise içeri giren maddenin yok olamayacağı ve doğru bir kuantum fiziği ile geri elde edilebileceğini savunmuştu. Hawking, konuşmasının sonunda Preskill’in iddiayı kazandığını kabul ederek, ödül olan beyzbol kitabını kendisine hediye etti. Hediyesine sevindiği söyleyen Preskill’in yanıtı ise, “Pekiyi, bundan sonra sevgili dostumla neyi tartışacağız?” oldu. Hawking’in yeni teorisini matematiksel detayıyla açıkladığı makalesi gelecek ay yayınlanacak kaynak:ntvmsnbc |
||