Oaxaca: Bütün İktidar Halklara

Meksika’nın Oaxaca eyaleti 2006 yılında Mayıs’tan Kasım sonuna kadar bir sokak
iktidarına sahne oldu. Kimilerinin Paris Komünü’ne benzettiği bu kalkışma,
okulların ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi talebiyle greve giden öğretmenlerin
kadınlar, yerliler, öğrenciler ve ilerici halk kesimlerinin diğer bütün renkleriyle
mücadele içinde birleşerek kurduğu Oaxaca Halk Meclisi’nin, çürümüş geleneksel
politikaya bayrak açarak kendi iktidarını ilan etmesiyle yaşandı.
Temmuz 2006’da Başkanlık seçimlerine giden Meksika’da seçim öncesi emek kesimi harekete
geçmiş Nisan ve Mayıs ayları büyük grevlere sahne olmuştu. ABD’nin desteklediği sağcı Felipe
Calderon ile Venezüella’ya yakın duran merkez-solcu Lopez Obrador arasında
geçen Başkanlık yarışına hile karışıp Calderon şaibeli bir şekilde Başkan ilan edilince, başkent
Mexico City meydanlarında yüz binlerce Obrador yandaşının aylar süren gösterileri başladı.
Obrador sokakta durdukça söylemini radikalleştirdi ve Meksika siyasetinin yeniden kurulması
gerektiğinden söz etmeye başladı. Diğer yandan Chiapas eyaletinde neo-liberalizme ve geleneksel
politikaya karşı bir başka siyaset ve bir başka iktidar inşa eden Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu,
ülkedeki diğer halk güçleriyle birlikte mücadele olanaklarını güçlendirebilmek için başlattıkları
Öteki Kampanya’yı ilerletiyordu. Böylesi bir süreçte, halkın sokaktan doğrudan
demokrasiye dayanan kendi iktidarını ilan etmesiyle gündeme gelen Oaxaca
kalkışmasının Meksika devleti tarafından en büyük tehdit olarak görülmesi boşa değildi.
Mayıs ortasında greve giden öğretmenler, taleplerine olumlu yanıt verilmeyince
22 Mayıs’ta kent meydanına kamplar kurarak süresiz bir eylem başlattılar. 7
Haziran’da büyük bir eylem düzenleyen öğretmenler anayolları keserek tüm kentte
hayatı durdurdular. Bunun üzerine Vali iki yıl önce şaibeli bir seçimle yönetime
gelen ve baskıcı uygulamaları ile tepki çeken Vali Ulises Ruiz 14 Haziran’da saldırı
emri verdi. Polisin vahşi saldırısı sonucunda 4 kişi öldü, onlarcası yaralandı
ve kamp yıkılarak öğretmenler meydandan atıldı. Ancak öğretmenler daha çatışmanın
dumanı dağılmadan kadınlar, işçiler, öğrenciler ve yerlilerle kol kola geri
döndüler ve meydanı yeniden ele geçirdiler. 16 Haziran yürüyüşüne 400 bin kişi
katıldı. Kadınlar ve öğrencilerin aktif rol aldığı işgallerde hükümet binaları ve TV
ve radyo istasyonları işgal edildi.
Talepler Ulises Ruiz’in istifasını da içererek genişlemiş ve mücadele öğretmenleri
yanı sıra, kadınların, yerlilerin, işçilerin ve öğrencilerin de mücadelesi olmuştu.
17 Haziran’da Oaxaca Halk Meclisi’nin (APPO) kuruluşu ilan edildi. Ve APPO bu
tarihten 25 Kasım’da merkezi yönetimin emriyle harekete geçen federal polisin
Oaxaca kalkışmasına son veren büyük saldırısına kadar kent meydanını zapt etti
ve kendi iktidarını sürdürdü.
APPO’nun kuruluşundan 25 Kasım saldırısına kadar geçen süre içinde de dönem
dönem saldırılar yaşandıysa da kentin kontrolü genel olarak APPO’daydı. Kararlar
halkın katımıyla, halk tarafından alınıyordu. Yakalanan iki hırsızın halk mahkemesinde
yargılanarak, resmi polis gücüne teslim edilmeden,halk tarafından,
direğe bağlanarak teşhirle cezalandırılması da kültür devrimine yönelik bir anıştırma olarak
uluslararası kamuoyunun zihinlerinde yer etti. Devlet tarafından Meksika’ nın bir türlü dinmeyen
politik krizinin en tehlikeli unsuru ilan edilen Oaxaca direnişi 25 Kasım’da Federal
Polis’in terör estirerek gerçekleştirdiği müdahaleyle son buldu. Yüzlerce militan
tutuklandı, farklı eyaletlerde hapse atıldı, kaybedildi, işkence gördü.
Ancak APPO meydanı terk etmek zorunda kaldıysa da faaliyetlerini durdurmadı.
Tutsaklarla dayanışma için eyalette ve ülke çapında eylemler düzenlendiğinde
görüldü ki APPO hâlâ ayaktaydı. Ulises Ruiz’e ve devlet terörüne karşı mücadele
devam ederken, APPO’nun yerli örgütlenmeleri Zapatistalar gibi, halk yönetimine/
kontrolüne dayalı bağımsız belediyeler kurmaya başladılar. Triqui yerlilerinin
eyaletin doğusunda kurduğu “San Juan Copala Özgür ve Özerk Belediyesi” ilk
başarılı girişim oldu.
APPO Eyalet Konseyi’nin Oaxaca Eyaleti’nin bir köşesinden seslenen bildirisinde
de dendiği gibi, “APPO YAŞIYOR”