|
||
| az önce bir belgeselde şempanzelerin nasıl savaştıkları anlatıldı. bir grup erkek şempanze rakip komşu şempanze topluluğunun bölgesine girip diğerleriyle savaşıyorlar. eğer o bölgede dişlerine göre bir topluluk bulurlarsa -ki bu oranı 1 e 3 olarak tespit etmişler- saldırıyorlar ve öldürüyorlar. savaşma nedenleri onları yemek veya başka yaşamasal amaç değil. 400 civarında memeli türü içinde sadece insanlar ve şempanzeler savaşıyorlarmış.. --- avcılıktan tarım toplumuna geçişin sonrasında özel mülkiyet ve dolayısıya kapitalizmin türemesiyle, barışın bozulduğu fikri buna göre ters gibi duruyor. şimdi bilim adamları şempanzeleri incelerek insanların neden birbirlerini öldürme güdüsüne sahip olduklarını anlamaya çalışıyorlar. |
||
|
||
| öncelikle şempanze ayrımını yapalım. vikipedide bu çok güzel anlatılmış o yüzden alıntıları yapıştırıyorum. Bonobo (Pan paniscus), Primates (primatlar) takımının Hominidae (büyük insansı maymunlar) familyasına dahil Pan (şempanze) cinsini oluşturan iki türden biridir ve yakın geçmişe dek daha çok "pigme şempanze" ya da "cüce şempanze" adları ile anılmıştır. Pan cinsinin diğer türü olan Pan troglodytes (adi şempanze), iki türün daha iri yapılı olanıdır ve "şempanze" adı daha çok bu türü ifade etmek için kullanılır. ... Bu tür, dik duruşu, anaerkil ve eşitlikçi toplum yapısı ve bu toplum içinde de cinsel etkinliğin belirgin rolü gibi özelliklerle dikkat çeker. ... Bonobo toplumunda seks, bir üreme aracı olmanın ötesinde sosyal bir davranış özelliği gösterir. Hatta sosyal yaşamın çok önemli bir parçası olduğunu söylemek mümkündür. Her ne kadar cinsellik bizim sosyal yaşantımızda da büyük etkilere neden olan bir olgu olsa da, bonoboların hayatında cinselliğin kullanıldığı boyut insalardakindan epey farklı, belki de başarılı demek daha doğru olur. Bunun ana nedeni, cinselliğin bizim hayatımızda aşırı bastırılmış içgüdülerin bir tezahürü olarak varolması. Oysa bonobolarda cinsellik, erkek ve dişi arasında sosyal dengelerin kurulmasında önemli rol oynayan sosyal bir davranış özelliği göstermekte. Bonobolar insanlar gibi yüz yüze çiftleşebiliyor ve yine insanlar gibi seks yapmanın üreme dışında bir anlamı olduğu bonobo sosyal hayatında da gözleniyor. Seksin her varyasyonu bonobolar tarafından uygulanmakta. Seks veya cinsel içerikli hareketler her türlü anlaşmazlığı çözmekte yahut ödüllendirme amacı ile kullanılıyor. Ana-oğul dışında her birey birbiri ile çeşitli boyutlarda cinsel oyun oynayabiliyor. Genel şempanze gruplarında şiddete başvurulan durumlarda bonobolar birbirine dokunarak hatta seks yaparak barışı sağlıyorlar.Bu yüzden genel şempanze toplumunda görülen şiddet eğilimi Bonobolarda görülmüyor. Araştırmacılar bonobolar ile genel şempanze türü arasındaki farkın şempanze ile insan arasındaki fark kadar olduğunu ileri sürüyorlar. Bonobolar genetik açıdan bize en yakın primat türü olarak kabul ediliyor. Genel şempanze bireylerinden daha kısalar, iskelet ve kas yapıları da farklılık gösteriyor. Özellikle kas ve iskelet sistemi insansı atalarımıza benzer özellikler gösteriyor. Bir şempanze türü olarak kabul edilen Bonobolar hakkında araştırmalar ilerledikçe farklı bir sınıflamaya koyulmaları konusunda daha fazla ikna edici veriler elde ediliyor. Hayvanbilimci Frans B. M. de Waal, insanoğlunun geçmişini anlamak için şempanzeler, bonobolar ve insanın içinde bulunduğu üçlünün araştırılmasının temel olacağını söylemiştir. --- Özetle ilk önce tüm şempanzelerde bu davranışın olmadığını görüyoruz. Bununla beraber Bonoboların genetik olarak insanlara daha yakın olduğu biliniyor. Diğer tür olan şempanzelerdeki görülen saldırganlık eğiliminin uygarlık öncesinde var olup olmadığı bilinmiyor. Kimi teorilere göre bu şempanzelerin geçmişte insan toplulukları ile olan ilişkisinden bu davranışı sergiledikleri düşüncesi de var. Bu davranış biçiminin sadece kaynaklar sebebiyle yerleştiğini savunan teoriler de var. Bir teoriye göre de Bonobo'lar daha akıllı olsalar da koşullar sebebiyle insanın adi şempanzelerden evrimleştiğini düşünenler var bu sebeple evrimde 'yanlış' bir dönüm noktası olabileceğini söylüyorlar. Açıkçası çok teori var bu konuda. --- uygarlıkla bunun ilişkisine gelirsek ve genel olarak uygarlık karşıtlarının aslında barışın bozulduğu fikrini destekler çok teori yok, uygarlık karşıtlarının dahil (anarko-ilkelciler) uygarlıkla savaşın törenleştirildiği, teknoloji ile ve onun topluluklar içinde ve birbirleri arasında yarattığı eşitsizliğin arttığı ve hiyerarşinin genelleştiği, bunun sonucu olarak da çatışmaların arttığı eleştirisi var daha yoğun olarak.. yine de adi şempanzeler savaşıyor ama bunun karıncaların birbirleriyle savaşmasından çok da farkı olmayabilir (yani insanla alakadarlıkları bakımından) en azından bugünki verilerle.. |
||